Aktualności

Już 10 pacjentów Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego otrzymało płuca, które wcześniej regenerowane były za pomocą perfuzji ex vivo. Zdaniem lekarzy procedura jest bardzo skuteczną drogą do poszerzania bazy potencjalnych dawców. – To game changer – mówi wprost dr n. med. Wojciech Karolak z Kliniki Kardiochirurgii UCK. 

EVLP  (ang. ex vivo lung perfusion), czyli perfuzja płucna ex vivo, to sprawdzona i uznana metoda, która daje szansę na wykorzystanie do transplantacji płuc, które w momencie pobrania od dawcy są sklasyfikowane jako nienadające się do bezpośredniego przeszczepienia. Mowa tutaj o płucach od dawców wielonarządowych, którzy przez dłuższy czas przebywali na oddziale intensywnej terapii i byli podłączeni do aparatury – sama respiratoroterapia i leżenie przez dłuższy czas powoduje, że większość płuc nie jest rozprężona prawidłowo, znajduje się w nich woda, czasami dochodzi również do infekcji bakteryjnej.

- W trakcie perfuzji „poza organizmem”, czyli ex vivo, płuca przebywają w środowisku idealnym. Dotyczy to temperatury, ciśnienia, krążenia oraz parametrów wentylacyjnych. Używamy również specjalnego płynu, który ułatwia krążenie i ściąga nadmierną wodę z płuc. W tym czasie dokonuje się niejako samoistna naprawa narządu – tłumaczy dr n. med. Wojciech Karolak z Kliniki Kardiochirurgii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego.

Płuca podłączone do aparatury mogą być od 4 do 6 godzin. Co 60 minut ocenia się ich parametry przeprowadzając m.in. rentgen narządu czy bronchoskopię. Na podstawie tych wyników, oceny klinicznej oraz mając pewność, że płuca działają prawidłowo, podejmuje się decyzję o transplantacji.

Szacuje się, że tylko 15 procent płuc od dawców wielonarządowych nadaje się bezpośrednio do przeszczepienia. – Pozostałe 85 procent należy podzielić na pół – jedna połówka to narządy, których nie można wykorzystać, druga to narządy, które budzą wątpliwości. Dzięki perfuzji płuc ex vivo możemy właśnie korzystać z tych, które budzą wątpliwości. Możemy prowadzić ich regenerację i powtórnie ocenić, czy wymiana gazowa poprawiła się w stosunku do stanu pierwotnego. I to jest główny cel – żeby zwiększyć „pulę” płuc dostępnych dla chorych – podkreśla dr Karolak.

Jak zaznacza lekarz, oprócz kwestii regeneracji płuc, ważny jest jeszcze jeden aspekt – logistyczny. – Wiemy z badań prowadzonych przez doświadczone ośrodki, że ex vivo nie uszkodzi płuc. Ich stan może się jedynie polepszyć. To ma kolosalne znaczenie w przypadku pobierania narządów. Jeżeli jest pilny biorca wątroby i jest na miejscu, a biorca płuc jest nadal transportowany, to możemy pozwolić sobie na to, żeby pojechać, pobrać płuca, podłączyć je do maszyny ex vivo i poczekać, aż biorca dotrze na miejsce.  Co więcej, przy wykorzystaniu platformy ex-vivo możemy transplantacje płuc ustawić jako planowy zabieg następnego dnia. Cały proces transplantacji - począwszy od pobrania, transportu i przeszczepienia jest bardzo skomplikowany i wyczerpujący. Jeżeli zespół przeszczepiający jest wypoczęty, to praca jest zdecydowanie efektywniejsza.

W Uniwersyteckim Centrum Klinicznym od 2023 roku, czyli od momentu, kiedy lekarze wprowadzili zastosowanie kliniczne EVLP, przeprowadzono już 18  perfuzji, z czego 10 narządów zostało doprowadzonych do stanu optymalnego i wykorzystano je do transplantacji.

- Jeżeli chodzi o zdrowie pacjentów, to poza jednym, wszyscy są już w domu. I to jest świetna sprawa – mówi transplantolog.

Wdrożenie procedury perfuzji płuc ex vivo w UCK było możliwe dzięki aktywnemu wsparciu dyrekcji szpitala oraz Ministerstwu Zdrowia i środkom z Narodowego Programu Transplantacyjnemu. 

- Przyznam, że nadal bardzo mocno liczymy na wsparcie tego programu. Mamy również nadzieję, że z czasem ex vivo wejdzie w zbiór świadczeń refundowanych. To nie jest procedura eksperymentalna, jest ona wykonywana niemalże na całym świecie. Jest dobrze opisana, uznana i bezpieczna. Jest ona game changerem – mówi dr Wojciech Karolak.

- Wszyscy widzimy statystyki i mamy świadomość, że w Polsce z narządami do przeszczepiania jest problem. Jeżeli istnieje rozwiązanie, które może poszerzyć bazę dawców, a co za tym idzie, skuteczniej pomagać chorym, to należy po nie sięgnąć – mówi dr n. o zdr. Jakub Kraszewski, dyrektor naczelny Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego

Dodatkowo, oprócz zastosowań klinicznych, platforma będzie służyć do prowadzenia badań i ulepszania procedury.

Dodano: 13.05.2026 r.