O kluczowej roli empatii w opiece nad matką i noworodkiem - relacja z konferencji RPP i UCK


Za nami konferencja „Matka i noworodek w centrum uwagi, czyli realizacja standardu opieki okołoporodowej”, która odbyła się 10 maja 2024. Wydarzenie to,  zorganizowane przez Rzecznika Praw Pacjenta i Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, było okazją do pochylenia się nad wyzwaniami, które niesie temat zawarty w tytule konferencji. Okazuje się, że wciąż jest ich wiele, także w zakresie kluczowej w trakcie porodu empatii. -  Zmiana wymaga nakładów, zaangażowania, wysiłku, zrozumienia, dialogu z pacjentami, z organizacjami, z matkami - podkreślał, otwierając wydarzenie, Jakub Kraszewski, dyrektor naczelny UCK.

Na przestrzeni lat w zakresie opieki okołoporodowej zaszło wiele zmian. Praktyki powszechnie stosowane jeszcze kilka lat temu w trakcie porodów dziś często uznawane są za niedopuszczalne. Wciąż jednak pozostaje wiele aspektów, które należy poprawić. Czy standard opieki okołoporodowej wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia w 2018 roku jest faktycznie realizowany? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Różnice między realizacją założeń wspominanego standardu pomiędzy ośrodkami są drastyczne.

- Zmiana wymaga nakładów, zaangażowania, wysiłku, zrozumienia, dialogu z pacjentami, z organizacjami, z  matkami. To, co kiedyś było niedoścignionym marzeniem, dziś jest podstawą. Mamy niesamowitą szansę, której nie możemy zmarnować. To od państwa – mówił Jakub Kraszewski, dyrektor naczelny UCK, zwracając się do widowni podczas otwarcia konferencji – naszych lekarzy, położnych i rodziców zależy, jak my tę rzeczywistość ukształtujemy, jakim ścieżkami będziemy podążać. Jeśli chcemy rozwiązać problemy, czy podołać zadaniom, które mamy w zakresie opieki okołoporodowej, to musimy je nazwać, o nich rozmawiać.

Program konferencji zakładał podział na trzy panele. W pierwszym z nich definiowano wyzwania systemowe w  opiece okołoporodowej w Polsce. Poruszono m.in. temat prowadzenia ciąży przez położne czy dostępności znieczulenia zewnątrzoponowego. Okazuje się, że różnice procentowe w wykonanych znieczuleniach w województwach w Polsce wahają się od 39% w województwie mazowieckim do 0,5 % w województwie małopolskim – jak podawał Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.


- Skupimy się na wspieraniu MZ i  NFZ w podejmowanych działaniach, m.in. jeśli chodzi o znieczulenia zewnątrzoponowe. Chcę podziękować pani minister Leszczynie za to, że opieka nad kobietą w ciąży zyskała tak wysoki priorytet, bo tak faktycznie powinno być. Chciałbym się skupić także na promowaniu dobrych praktyk, czyli tego, jak standard opieki okołoporodowej jest realizowany, i promowaniu tych wszystkich placówek,  które, i w aspektach klinicznych, i w aspektach postrzegania przez pacjentki, są oceniane na najwyższym poziomie. Chcemy pokazywać te dobre praktyki. Jednym z elementów jest właśnie ta konferencja – podkreślał minister Chmielowiec.

Jednym z wyzwań systemowych, na temat którego dyskutowano w panelu pierwszym, była możliwość wyboru przez rodzącą ośrodka położniczego. Ciężarne często muszą szukać innej placówki, ponieważ okazuje się, że w wybranym szpitalu zabrakło miejsc.

- Nasza klinika dysponuje 131 łóżkami. Popularność spowodowała, że często odbywają się u nas trudne rozmowy z  kobietami, które mają prawo wybrać ośrodek, jednak u nas w danym momencie miejsca brakuje – opowiadał prof. Dariusz Wydra, ordynator Kliniki Położnictwa i Ginekologii, Ginekologii Onkologicznej i Endokrynologii Ginekologicznej UCK. - W związku z tym chciałbym wrócić do koncepcji stworzenia zintegrowanego systemu oceny liczby wolnych miejsc w województwie w czasie rzeczywistym. Oddział byłby zobligowany do deklaracji, ile jest miejsc w danym stopniu referencyjności. Takie rozwiązanie zaoszczędziłoby czas personelu medycznego i  skróciło konieczność oczekiwania dla pacjentki.


W panelu drugim oddano głos organizacjom pacjenckim. Na temat konkretnych aspektów związanych z ciążą i  porodem, takich jak: laktacja, poronienia, kondycja psychiczna kobiety po porodzie, aspekty prawne dyskutowały przedstawicielki fundacji i stowarzyszeń: Rodzić Po Ludzku, Matecznik, Mały Ssak, Czułość i Ius Medicinae. Temat empatii personelu wobec kobiet rodzących wybrzmiał w każdym panelu, ale w tym – wypowiedziany głosem reprezentantek pacjentek - był szczególnie poruszający. Ludzkie, podmiotowe traktowanie jest uniwersalną potrzebą. Jednak moment porodu to czas, kiedy kobieta jest najbardziej bezbronna, w którym potrzeba empatii jest wyjątkowa.

O dobrych praktykach, także w  kontekście empatycznego traktowania rodzących, dyskutowano w panelu trzecim. Uczestniczący w dyskusji eksperci wskazywali na dobre rozwiązania, które warto wprowadzić i które już w niektórych placówkach, takich jak UCK czy Szpital Powiatowy w Kartuzach dra A. Majkowskiego, działają: obecność psychologa na oddziale, neurologopedy, fizjoterapeuty, możliwość kangurowania dziecka po porodzie czy przyjęcia pozycji wertykalnej w trakcie porodu.

- W standardzie [opieki okołoporodowej w Polsce] zapisano, jak ważna jest postawa i słowa skierowane do rodzącej, poznanie i respektowanie jej potrzeb i oczekiwań. Dobre relacje z  pacjentką, oparte na zasadzie partnerstwa i dialogu, dają kobiecie poczucie kompetencji i siły, potrzebne do dalszej opieki nad dzieckiem. Doświadczenia z  okresu porodowego zapadają na długo w pamięci oraz wywierają wpływ na kondycję psychiczną i dalsze decyzje prokreacyjne kobiet. Niezbędne zatem jest podejmowanie działań zmierzających do poprawy stosowania standardu opieki okołoporodowej – usłyszeliśmy w liście od minister Izabeli Leszczyny, odczytanym na wstępie przez Dagmarę Korbasińską-Chwedczuk, zastępcę dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia. Słowa te są idealnym podsumowaniem konferencji, która nie wyczerpała tematu opieki nad matką i  noworodkiem w okresie okołoporodowym. Z zapowiedzi organizatorów wynika, że w  przyszłym roku odbędzie się kolejna edycja wydarzenia.


Nagranie z konferencji cz. I

Nagranie z konferencji cz. II

Konferencja „Matka i noworodek w centrum uwagi, czyli realizacja standardu opieki okołoporodowej” - panele
PANEL I  Opieka okołoporodowa w Polsce - systemowe wyzwania
•    Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta
•    Anna Miszczak, Dyrektor Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej w Narodowym Funduszu Zdrowia
•    Dr Barbara Bebko, Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych
•    Prof. dr hab. Dariusz Wydra, Ordynator Kliniki Położnictwa i Ginekologii, Ginekologii Onkologicznej i Endokrynologii Ginekologicznej, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne
•    Prof. dr hab. Mirosław Wielgoś, Kierownik Kliniki Położnictwa i Perinatologii MSWiA, Państwowy Instytut Medyczny MSWiA, online
Moderator dyskusji: dr Jakub Kraszewski, Dyrektor Naczelny Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego
PANEL II Potrzeby matki i dziecka - perspektywa pacjentów
•    Dr hab. Dorota Karkowska, prof. UJ, Prezes Fundacji Ius Medicinae online
•    Monika Piekarek, Członkini Zarządu Fundacji Rodzić po Ludzku
•    Joanna Frejus, Prezeska Zarządu Fundacji Czułość
•    Anna Furmaniuk, Wiceprezeska Zarządu Fundacji Matecznik
•    Katarzyna Kołodziejczyk, Prezeska Stowarzyszenia Małyssak
Moderator dyskusji: Elżbieta Brzozowska, Wiceprezes Fundacji Koalicja dla Wcześniaka
PANEL III Wyższy standard opieki okołoporodowej. Rozwiązania, które warto wprowadzić
•    Prof. dr hab. Grażyna Iwanowicz-Palus, konsultant krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego, online
•    Prof. dr hab. Krzysztof Czajkowski, konsultant krajowy w dziedzinie położnictwa    i ginekologii, online
•    Dagmara Korbasińska-Chwedczuk, Zastępca Dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia
•    Mgr położ. Lucyna Nowicka, Położna Oddziałowa Kliniki Położnictwa i Ginekologii, Ginekologii Onkologicznej i Endokrynologii Ginekologicznej UCK
•    Dr Sylwia Barsow, Koordynator Samodzielnego Zespołu Psychologów UCK
•    Dr Grzegorz Piskulak, Kierownik Oddziału Ginekologiczno - Położniczego,  Szpitala Powiatowego w Kartuzach im.
dra A. Majkowskiego
•    Dr Przemysław Adamski, z-ca Ordynatora Kliniki Położnictwa i Ginekologii, Ginekologii Onkologicznej i Endokrynologii Ginekologicznej UCK
Moderator dyskusji:  Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta


fot. Sylwia Mierzewska UCK

Dodano: 16.05.2024